Vetten & voeding

Vet eten is slecht voor je, wordt vaak gezegd. Als je veel patat en vet vlees eet, krijg je allerlei problemen. Daarin zitten namelijk onverzadigde vetten. Er bestaan echter ook verzadigde vetten. Bijvoorbeeld in allerlei plantaardige producten en visolie. Die zijn juist heel gezond. Op deze pagina gaan we in op beide vetten en wat het gebruik ervan of tekort eraan voor jou betekent.

Verzadigde- en onverzadigde vetten: de scheikunde

Alle vetten bevatten koolstofatomen (het scheikundige symbool daarvoor is een C). Tussen de koolstofatomen zitten bindingen. Bij onverzadigde vetten komen dubbele bindingen voor. Als er één dubbele binding is, spreek je van een enkelvoudig onverzadigd vetzuur. Bij meerdere bindingen, spreek je over meervoudig onverzadigd vetzuur. Meervoudig onverzadigde vetzuren zijn weer in te delen in omega 3-vetzuren en omega 6-vetzuren. 


verzadigde vetten

Plantaardige vetten

Ook in plantaardige vetten komen veel vetzuren met dubbele bindingen voor. Door die dubbele bindingen ontstaan knikjes in de moleculen waardoor ze minder goed op elkaar passen. Het gevolg is dat de aantrekkingskracht tussen de moleculen minder sterk is. Vet met een dubbele binding is daardoor over het algemeen vloeibaar en heeft een lager smeltpunt. Een vet dat bij kamertemperatuur vloeibaar is, wordt een olie genoemd.


plantaardige vetten

LDL-cholesterolgehalte

Wanneer je te veel verzadigd vet binnenkrijgt, kan dit tot een verhoogd LDL-cholesterolgehalte leiden. Dit is een risicofactor voor het krijgen van hart- en vaatziekten. Een verhoogd LDL-cholesterolgehalte zorgt ervoor dat aders dichtslibben, waardoor de toevoer van bloed minder goed werkt. Op het moment dat de toevoer volledig stopt, kan dit resulteren in een hart- of herseninfarct.

HDL-cholesterolgehalte

Onverzadigde vetten zijn gezonder. Ze verhogen het HDL-cholesterolgehalte en verlagen het LDL-cholesterolgehalte. Het risico op hart- en vaatziekten wordt daarmee verkleind. Een uitzondering hierop zijn de transvetten.

De verhouding van het LDL- en HDL-cholesterol in het bloed is ook belangrijk.  Wil je hier meer over weten? Klik dan hier.


Transvetten

Transvetten

Transvetten zijn onverzadigde vetten die door chemische processen hard gemaakt worden. Zoals gezegd is onverzadigd vet over het algemeen goed voor de gezondheid. Dit geldt echter niet voor transvet. De scheikundige structuur van transvet is niet zo flexibel, hierdoor kan het lichaam dit type vet moeilijker opnemen en verwerken. Transvet verhoogt het LDL-cholesterolgehalte en verhoogt op deze manier het risico op hart- en vaatziekten.

Vetten in onze voeding

Verzadigde vetten zitten vooral in dierlijke producten, zoals kaas, melk en vet vlees. Onverzadigde zitten vooral in plantaardige producten en vette vis. Transvetten kun je met name vinden in bewerkte producten, zoals harde margarines, frituur-, bak- en braadvetten, gebak, koek en snacks.

Vet is een belangrijke brandstof voor je lichaam. Het levert energie en zorgt ervoor dat bepaalde vitamines, zoals vitamine A, D en E in de darm opgenomen kunnen worden. Een algemene richtlijn is dat de energie die je op een dag binnenkrijgt voor minimaal 20% en maximaal 40% uit vet bestaat. Maximaal 10% daarvan dient verzadigd vet te zijn. Daarnaast raadt de Gezondheidsraad aan om niet meer dan 1 % transvetten per dag te nuttigen.

Steeds meer mensen gebruiken visolie om goede vetten binnen te krijgen. Dat kan heel verstandig zijn, maar zorg wel altijd voor de juiste dosering.